Logo biuletynu informacji publicznej

Reforma gospodarowania przestrzenią

Reforma gospodarowania przestrzenią

2018-01-12

Ustawa inwestycyjna skierowana na Komitet Rady Ministrów

10 stycznia 2018 r. Minister Infrastruktury skierował pod obrady Komitetu Rady Ministrów projekt tzw. ustawy inwestycyjnej, zawierającej szereg zmian w obszarze planowania przestrzennego, geodezji oraz procesu inwestycyjnego. Jest to ostatni etap przed rozpatrzeniem projektu przez Radę Ministrów i skierowaniem do Sejmu.

Najnowsza wersja projektu ustawy:

tekst (PDF 684.09 KB), uzasadnienie (PDF 539.74 KB), ocena skutków regulacji (PDF 1.94 MB)
Projekt rozporządzenia - INSPIRE (PDF 187.46 KB) + zał. 1 (PDF 393.24 KB) + zał. 2 (PDF 499.17 KB)
Projekt rozporządzenia - projekt budowlany (PDF 284.44 KB)

Projekt był poddany konsultacjom publicznym oraz uzyskał pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego i Komitetu Rady Ministrów ds. Cyfryzacji. Z dokumentacją prac nad projektem można zapoznać się na stronie Rządowego Procesu Legislacyjnego.

Projekt ustawy został poddany gruntownym zmianom w wyniku szerokich konsultacji publicznych prowadzonych w ciągu kilku miesięcy. Realizuje on zasadnicze założenia exposé premiera Mateusza Morawieckiego, który stwierdził m.in. że „Obecne prawo niestety nie zapobiega inwestycjom mieszkaniowym w szczerym polu, inwestycjom odciętym od komunikacji, szkół, przedszkoli i nawet podstawowej infrastruktury technicznej”. Termin wejścia w życie ustawy określono na 3 miesiące od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Zmiany w decyzji o warunkach zabudowy

W wyniku konsultacji publicznych całkowicie zmieniono proponowane zasady wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Gminy będą miały 3 lata na wyznaczenie obszarów zabudowanych - są to obszary, na których istnieje już zabudowa i możliwe jest jej uzupełnienie na podstawie decyzji WZ. Do tego czasu decyzje WZ wydawane są na starych zasadach (mają jednak 3-letni termin ważności). Poniższa symulacja pokazuje maksymalne dopuszczalne ustawą zasięgi obszarów zabudowanych dla wybranej grupy gmin:

Uwaga: jest to materiał wyłącznie poglądowy - wyznaczenie obszaru zabudowanego pozostaje wyłączną kompetencją gmin.

Na obszarach zabudowanych uzyskanie decyzji WZ nie będzie wymagało wykazania tzw. dobrego sąsiedztwa (w szczególności nie będzie wymagało spełnienia kryterium istnienia działki zabudowanej w bezpośrednim sąsiedztwie). Proponowana inwestycja będzie musiała być dostosowana do otoczenia w zakresie funkcji i parametrów zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy będzie ważna 3 lata - w tym okresie należy uzyskać pozwolenie na budowę. O warunki zabudowy będzie mógł ubiegać się jedynie właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości.

W oparciu o decyzję WZ nie będzie możliwa lokalizacja inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Zmieniają się również warunki wymaganego dostępu do drogi publicznej oraz uzbrojenia terenu. Istotnych inwestycji nie będzie można realizować bez sieci kanalizacyjnej.

Poza obszarem zabudowanym wciąż dopuszczalne będą inwestycje rolne i leśne, w szczególności rozbudowa istniejących siedlisk przez rolników. Istniejące obiekty budowlane będą mogły być remontowane oraz wyposażane w urządzenia dla osób niepełnosprawnych, nowoczesne urządzenia grzewcze itd.

Obszary Zorganizowanego Inwestowania

Zmiany dotyczące planowania przestrzennego obejmują przede wszystkim wprowadzenie Obszarów Zorganizowanego Inwestowania, na których podstawą realizacji inwestycji pozostanie plan miejscowy, jego uchwalenie poprzedzą jednak negocjacje z inwestorem, w toku których indywidualnie ustalony zostanie podział zadań inwestycyjnych dotyczących np. drogi dojazdowej, sieci kanalizacyjnej albo terenu zielonego w sąsiedztwie inwestycji. Pewność realizacji zobowiązań zapewni umowa urbanistyczna, której wykonanie jest warunkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie inwestycji komercyjnych. Tryb OZI umożliwi również w wyjątkowych przypadkach pominięcie oczekiwania na zmianę studium - dotyczyć to będzie inwestycji miastotwórczych, dokonywanych w ramach przekształceń obszarów zurbanizowanych (poprzemysłowych, powojskowych) na inne cele, jak również przedsięwzięć zawartych w gminnym programie rewitalizacji.

Cyfryzacja planowania przestrzennego (INSPIRE)

Dla wszystkich aktów planowania przestrzennego będą powstawać zbiory danych przestrzennych opisane metadanymi zagospodarowania przestrzennego. Następnie zbiory i metadane będą włączane do infrastruktury informacji przestrzennej. Na obecnym etapie wdrażania dyrektywy INSPIRE do systemu planowania przestrzennego wprowadza się minimalny wymagany zakres danych (obligatoryjny wyłącznie wektorowy zasięg aktu wraz ze skanem rysunku z nadanymi georeferencjami). Konieczność utworzenia zbiorów dotyczy również aktów aktualnie obowiązujących, tj. wydanych przed wejściem w życie ustawy.

Nowe zasady sporządzania projektu budowlanego

W projektowanej regulacji przewidziano podział projektu budowlanego na projekt inwestycyjny oraz projekt techniczny. Projekt inwestycyjny, który będzie składany i zatwierdzany przez organ administracji architektoniczno-budowlanej będzie określał usytuowanie i podstawowe parametry inwestycji, które konieczne są do zweryfikowania na etapie wydawania pozwolenia na budowę albo przyjęcia zgłoszenia z projektem. Wnioski o pozwolenie na budowę i zgłoszenie z projektem nie będą zawierały projektu technicznego, który będzie przedkładany dopiero na etapie zawiadomienia o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych oraz zgłoszenia zakończenia robót budowlanych lub wniosku o wydanie decyzji pozwolenia na użytkowanie.

Obowiązujący wymóg dołączenia kompletnego projektu budowlanego do wniosku o pozwolenie na budowę albo do zgłoszenia z projektem jest bowiem nadmiarowy i obciąża inwestora niepotrzebnym ryzykiem finansowym. Wprowadzony podział uprości i przyspieszy cały proces inwestycyjny. W związku z proponowanymi zmianami zostanie wydane nowe rozporządzenie określające sposób i formę sporządzenia zarówno projektu inwestycyjnego, jak również projektu technicznego.

Nowa regulacja w zakresie projektu budowlanego pozwoliła na wprowadzenie proinwestycyjnych zmian w zakresie procedury istotnego odstąpienia od projektu. Wprowadzone w przepisie zmiany ułatwią inwestorowi gospodarowanie terenem, m.in. poprzez umożliwienie zmiany usytuowania obiektów małej architektury i urządzeń budowlanych (w zakresie zgodnym z przepisami techniczno- budowlanymi) - bez konieczności sporządzania i zatwierdzania projektu zamiennego.

Uproszczenie procedur

W ustawie wprowadzono ułatwienia związane z budową parterowych budynków użyteczności publicznej o powierzchni zabudowy do 35 m2, która do tej pory wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Dzięki wprowadzonym w przepisach zmianom wskazane zamierzenie budowlane będzie mogło być realizowane w trwającej 21 dni procedurze zgłoszenia. W tej samej procedurze może być realizowana budowa parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35m2.

Ułatwienia te możliwe są m.in. dzięki wprowadzeniu spójnych regulacji dotyczących zgłoszeń oraz wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Wyeliminowanie zdiagnozowanych luk w przepisach prawa

W projekcie zaproponowano dodanie przepisów, które wprowadzają zasadę, że prawa rzeczowe do nieruchomości ustalane będą na podstawie treści ksiąg wieczystych, zbioru dokumentów zgromadzonych w sądach wieczystoksięgowych albo innych dokumentów urzędowych. Ponadto, w celu usunięcia wątpliwości pod jaki adres należy dokonywać doręczeń, wprowadzono rozwiązanie, zgodnie z którym podstawowym sposobem dokonywania doręczeń jest doręczenie na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków.

W sposób jednoznaczny uregulowano również kwestie związane z wygaśnięciem, stwierdzeniem nieważności czy też uchyleniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W obecnym stanie prawnym przepisy Prawa budowlanego nie regulują sytuacji, w której decyzja o pozwoleniu na budowę została usunięta po faktycznym zakończeniu robót budowlanych.

Ponadto projekt określa maksymalne terminy, w których możliwe będzie stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a także uchylenia tej decyzji w wyniku postępowania wznowieniowego.

Po spełnieniu określonych warunków i upływie terminów organ rozpatrujący sprawę odnośnie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę lub wznowienia postępowania organ ograniczy się do stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. Podmiotom, których interes prawny został naruszony przez wydanie decyzji obciążonej takimi wadami, przedmiotowa regulacja pozostawi możliwość do żądania roszczeń odszkodowawczych.

Wprowadzone zmiany pozwolą na zwiększenia bezpieczeństwa procesu inwestycyjnego przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów wszystkich uczestników tego procesu.

Zmiany dotyczące geodezji

Projekt ustawy zakłada przede wszystkim zmiany w procesie obsługi prac geodezyjnych i kartograficznych, którego sprawność przekłada się w sposób bezpośredni na budowlany proces inwestycyjny. Projektowane zmiany obejmą w szczególności kwestię doprecyzowania terminów obsługi przez organy służby geodezyjnej i kartograficznej zgłaszanych i wykonywanych prac geodezyjnych i kartograficznych. Pozwoli to między innymi precyzyjniej szacować czas wykonania opracowań geodezyjnych niezbędnych w toku budowlanego procesu inwestycyjnego. Jednocześnie projekt zakłada zmianę modelu pobierania opłat za udostępnianie wykonawcom prac geodezyjnych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zaproponowane rozwiązania wiążą się z usprawnieniem obsługi wykonawców prac geodezyjnych oraz zmniejszeniem obciążeń biurokratycznych przy wykonywaniu tych prac.


Projekty realizujące reformę gospodarowania przestrzenią

Kodeks urbanistyczno-budowlany

23 listopada 2017 r. na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa opublikowano nową wersję projektu Kodeksu urbanistyczno-budowlanego, będącą efektem prowadzonych konsultacji publicznych oraz uzgodnień międzyresortowych. Projekt powstał po analizie uwag zgłaszanych w toku konsultacji, w tym w ramach szeregu spotkań konsultacyjnych, seminariów i konferencji, angażujących zarówno przedstawicieli organów władzy publicznej, profesjonalistów, jak i zainteresowanych obywateli. Były to jedne z najszerszych konsultacji publicznych projektu rządowego w tej kadencji prowadzone od września 2016 r.

Nowy projekt Kodeksu nie jest wersją ostateczną - wypracowane rozwiązania systemowe będą wymagać jeszcze pracy redakcyjnej oraz dalszych dyskusji, dotyczących szczegółów przesądzających o spójności i jednolitej interpretacji Kodeksu. Kolejnym krokiem w pracach nad Kodeksem będzie organizacja spotkań roboczych z poszczególnymi resortami, przedstawicielami samorządów oraz środowisk profesjonalnych, w celu wypracowania tych rozwiązań oraz symulacji ich zastosowania w praktyce. W dużym stopniu ułatwi to formalny proces legislacyjny, w tym opiniowanie przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz organy pomocnicze Rady Ministrów.

W najbliższym czasie projekt zostanie uzupełniony o ustawę - Przepisy wprowadzające Kodeks urbanistyczno-budowlany oraz o tabele zawierające odniesienie się do uwag zgłoszonych w toku konsultacji publicznych.

Kodeks urbanistyczno-budowlany (nowy tekst) (PDF 1.15 MB) plik edytowalny (DOCX 264.72 KB)

Załącznik do projektu (nowy tekst) (PDF 304.75 KB) plik edytowalny (DOCX 38.42 KB)

Uzasadnienie (PDF 1.14 MB)

Ocena Skutków Regulacji (PDF 2.30 MB)

Kodeks urbanistyczno-budowlany na stronach Rządowego Procesu Legislacyjnego

Kontynuowane są również prace legislacyjne nad zmianami stanowiącymi element kompleksowej reformy, lecz przewidzianymi do wdrożenia przed Kodeksem, to jest:

  1. ustawą o organach administracji inwestycyjnej i nadzoru budowlanego
  2. ustawą o architektach, inżynierach budownictwa oraz urbanistach
  3. ustawą o zmianie niektórych ustaw w związku z uproszczeniem procesu inwestycyjno-budowlanego (tzw. ustawą inwestycyjną)
  4. ustawą o zmianie niektórych ustaw w związku z uproszczeniem realizacji inwestycji służących bezpieczeństwu i obronności Państwa (tzw. ustawa obronnościowa)

Nowe rozwiązania w systemie planowania i zagospodarowania przestrzennego

Obszary zorganizowanego inwestowania (OZI) i doprecyzowania kwestii wydawania decyzji o warunkach zabudowy - to elementy reformy planowania przestrzennego, ktore powinny zafunkcjonować jeszcze przed kompleksową zmianą, zapowiadaną w Kodeksie urbanistyczno-budowlanym. 4 projekty, które konsultuje Ministerstwo Infrastrukturz i Budownictwa są spójne z rozwiązaniami zawartymi w kodeksie urbanistyczno-budowlanym i wynikają z konsultacji projektu kodeksu.

Zmiany w systemie planowania przestrzennego są od dawna oczekiwane przez polskie społeczeństow. Według badania CBOS z 2010 r. prawie wszyscy akceptują stwierdzenie, że ładna zabudowa i otoczenie sprawiają, że ludzie lepiej się czują, a ponadto – że lepiej się pracuje, jeśli miejsce pracy ładnie wygląda (po 98% wskazań). Niewiele mniej osób (94%) uważa też, że ważne jest dla nich to, wśród jakich budynków albo w jakim otoczeniu mieszkają. Polacy lubią tradycję i harmonijność, tak cenioną w dawnej architekturze – niemal powszechnie deklarują, że odczuwają przyjemność, kiedy patrzą na dobrze zachowane zabytkowe budowle (96%).

Sprawny system planistyczny nie ogranicza wolności budowlanej, tylko tworzy warunki do efektywnego korzystania z niej. Obecnie największym zagrożeniem dla wolności budowlanej jest decyzja o warunkach zabudowy – nikt nie ma pewności, czy obok jego domu nie powstaną obiekty uciążliwe, takie jak ubojnie albo zakłady przemysłowe. MIB pracuje aktualnie nad projektami: ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z uproszczeniem procesu inwestycyjno-budowlanego (tzw. ustawa inwestycyjna); ustawy o organach administracji inwestycyjnej i nadzoru budowlanego; ustawy o architektach, inżynierach budownictwa oraz urbanistach oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z uproszczeniem realizacji inwestycji służących bezpieczeństwu i obronności Państwa (tzw. ustawa obronnościowa). Wszystkie ustawy są na etapie uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych.

Kodeks urbanistyczno-budowlany jest kompleksową regulacją procesów gospodarowania przestrzenią. Wprowadzenie w tym obszarze zasadniczej zmiany systemowej wymaga wdrożenia zmian legislacyjnych obejmujących ponad 100 różnych ustaw. To sprawia, że prace nad Kodeksem będą trwać do końca 2017 r., zaś skierowanie projektu do Sejmu nastąpi w 2018 r. Jednocześnie zidentyfikowano możliwość wprowadzenia wielu korzystnych zmian do systemu prawnego, które w istotny sposób ułatwią jego funkcjonowanie. Zmiany te w przeważającej części zostały wypracowane w toku prac nad Kodeksem i są z nim w pełni zgodne.

Ustawa inwestycyjna

Ustawa inwestycyjna wprowadza nowy instrument planistyczny – obszary zorganizowanego inwestowania (OZI). Nowa propozycja nie stanowi rozwiązania specjalnego (specustawy), lecz uzupełnienie katalogu instrumentów planistycznych (składającego się obecnie z decyzji o warunkach zabudowy oraz planu miejscowego) o instrument współpracy gminy z inwestorami przy dużych projektach urbanistycznych. Podstawową zmianą wprowadzoną w zakresie ustawy Prawo budowlane jest podział projektu budowlanego na projekt inwestycyjny i projekt techniczny. W przepisach dokonano wyraźnego rozróżnienia elementów projektu budowlanego, które będą podlegały weryfikacji przez organ administracji publicznej – projekt inwestycyjny, od elementów, za których prawidłowe sporządzenie odpowiadać będą wyłącznie projektanci – projekt techniczny.

Architekci, inżynierowie budownictwa, urbaniści

Ustawa o architektach, inżynierach budownictwa oraz urbanistach w zakresie architektów i inżynierów budownictwa reguluje kwestie dotyczące wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, zasad uzyskiwania uprawnień budowlanych, organizacji i zadań samorządów zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, praw i obowiązków członków tych samorządów, jak również ich odpowiedzialności dyscyplinarnej. Natomiast w zakresie urbanistów projektowane regulacje odnoszą się do zasad wykonywania zawodu urbanisty, zasad uzyskiwania przez nich kwalifikacji zawodowych oraz zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej urbanistów.

Ustawa obronnościowa

Celem ustawy obronnościowej jest uporządkowanie problemu wyznaczania wojskowych oraz wywiadowczych terenów zamkniętych i ich stref ochronnych. Wieloletnie zaniedbania legislacyjne w tym obszarze doprowadziły do sytuacji, w której o wyznaczeniu strefy ochronnej, np. dla nowej bazy wojskowej, decyduje wyłącznie gmina, a w przypadku istniejących obiektów nie ma możliwości zmiany albo zniesienia strefy ochronnej. Konieczne stało się w związku z tym przekazanie kompetencji w tym zakresie na szczebel rządowy – gmina zaś obowiązana jest dostosować się do tych rozstrzygnięć.

Ustawy będą skierowane na ścieżkę parlamentarną szybciej niż kodeks, dzięki temu będą mogły wejść w życie nawet w przyszłym roku.

Prezentacja dotycząca zmian w systemie planowania przestrzennego (PDF 2.29 MB).

Ikona RSSIkonka serwisu TwitterIkonka serwisu Facebook

Link do informacji o Krajowym Zasobie Nieruchomości