Logo biuletynu informacji publicznej

Planowanie przestrzenne

2017-05-22

Głosowanie nad uchwaleniem planu miejscowego a jednoczesność rozpatrywania nieuwzględnionych uwag do projektu planu

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie 28 marca 2017 r. wydał wyrok (II OSK 1922/15) dotyczący głosowania nad uchwaleniem planu miejscowego i jednoczesności rozpatrywania nieuwzględnionych uwag do projektu planu. Sentencja wyroku:

  • Nie negując celowości indywidualnego głosowania nad każdą nieuwzględnioną uwagą, mając na uwadze brak precyzji w formułowaniu przez ustawodawcę podejmowanych przez organ uchwałodawczy czynności, przyjąć należy, że rozpatrzenie uwag może nastąpić w jednym głosowaniu nad uchwaleniem projektu samego planu zagospodarowania przestrzennego.

Z wyrokiem można się zapoznać w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Zainspiruj naszą przestrzeń – programy szkoleniowe i publikacje dla planistów

Departament Polityki Przestrzennej w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa jest Beneficjentem projektu "Zainspiruj naszą przestrzeń – programy szkoleniowe i publikacje dla planistów – etap I", realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

Celem projektu jest stworzenie narzędzi mających wpływ na zwiększenie potencjału instytucjonalnego administracji publicznej w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz usprawnienie procesów inwestycyjno-budowlanych.

Więcej informacji na temat projektu i materiały do pobrania.

Informacje do pobrania

Lokale typu aparthotel

Zalecenie w sprawie oddawania do użytkowania oraz zmiany sposobu użytkowania budynków, w których niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy wydzielono samodzielne lokale mieszkalne (aparthotele) – z uwagi na utrudnienia techniczne niniejsze pismo przekazywane było kilkakrotnie drogą elektroniczną, zarówno przy użyciu poczty elektronicznej, jak również przez ePUAP – (ostatnia data wysyłki 13 maja 2017 r.) - skan dokumentu. (PDF 1.70 MB) Dostępny opis dokumentu (PDF 309.00 KB).

Wyjaśnienia dotyczące sposobu dokonywania bilansowania w studium (PDF 132.30 KB)

Stanowisko w sprawie zakresu uzgodnienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego na podstawie art. 17 pkt 6 lit. b tiret pierwsze ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (PDF 1.29 MB). Treść dokumentu w formacie dostępnym (PDF 122.98 KB).

Raport dotyczący problemów systemu planistycznego zaprezentowany na posiedzeniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej 11 maja 2016 r. (PDF 538.33 KB)

Kompleksowy raport OECD o planowaniu przestrzennym

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała 2 maja 2017 r. raport The Governance of Land Use in OECD Countries. Policy analysis and recommendations („Zarządzanie zagospodarowaniem przestrzennym w krajach OECD. Analiza polityk i rekomendacje”). Raport stanowi część szerszego projektu OECD dotyczącego zagospodarowania przestrzennego, który realizowany był m. in. w Polsce, przy udziale ekspertów z MIB - badano wówczas stan zagospodarowania przestrzennego aglomeracji łódzkiej.

We wstępie do raportu Rolf Alter, Dyrektor Dyrekcji ds. Administracji Publicznej i Rozwoju Terytorialnego OECD wskazał, że sposób zagospodarowania przestrzeni ma szereg skutków, począwszy od codziennej jakości życia, aż do zdolności utrzymania zrównoważonego rozwoju i adaptacji do zmian klimatu. Regulacje zagospodarowania przestrzennego mają również decydujący wpływ na wartość nieruchomości, stanowiącą dominujący element majątków narodowych. Krytyczne znaczenie polityki przestrzennej czyni z niej w efekcie kluczowy element polityki państwa, podlegający intensywnej debacie publicznej.

Główne wnioski wypływające z raportu są zbieżne z diagnozami i kierunkami reformy systemu planowania przestrzennego prowadzonymi w MIB. W raporcie wskazano na:

  • znaczenie planowania przestrzennego jako platformy równoważenia interesów prywatnych i publicznych, zapewniającej możliwość efektywnej realizacji i użytkowania inwestycji;
  • zdecentralizowany charakter planowania, który pozwala uwzględniać zróżnicowane wyzwania stojące przed wielkimi miastami i terenami wiejskimi;
  • planowanie przestrzenne to złożony system prawny i organizacyjny, w którym o skuteczności polityki decyduje współpraca wielu interesariuszy;
  • wyzwania nowoczesnej gospodarki zmuszają do poszukiwania elastycznych rozwiązań łączących stabilność rozwoju opartego o planowanie z możliwością reagowania na zmienne trendy;
  • kreowanie zagospodarowania przestrzennego powinno prowadzić do tworzenia obszarów zróżnicowanych pod względem funkcji (mixed-use development), ograniczający konieczność przemieszczania się.

Raport dostępny jest jedynie w języku angielskim.

Planowanie przestrzenne w Polsce

Przestrzeń naszego kraju jest dobrem wspólnym, ale ograniczonym. Trzeba więc korzystać z niej racjonalnie. By dobrze gospodarować przestrzenią, trzeba znać wszystkie jej elementy (naturalne i wytworzone przez człowieka) oraz występujące między nimi relacje. Taka wiedza pozwala rozwijać, ulepszać i chronić polską przestrzeń i zaspokajać potrzeby jej użytkowników (np. mieszkańców, przedsiębiorców, państwa).

Planowanie przestrzenne można więc zdefiniować jako usystematyzowane działania, których celem jest efektywne wykorzystanie przestrzeni, godzące interesy różnych jej użytkowników oraz realizujące cele społeczne i gospodarcze. Ważnym aspektem planowania przestrzennego jest również wykorzystanie i zabezpieczenie środowiska naturalnego i zabudowanego w taki sposób, by możliwe było zaspokojenie potrzeby obecnych i przyszłych pokoleń.

Kto zarządza polską przestrzenią

Zarządzanie przestrzenią – czyli realizowanie polityki przestrzennej – odbywa się w Polsce na poziomie gminy zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ukierunkowuje przeznaczanie terenów na określone cele oraz ustala zasady ich zabudowy i zagospodarowania.

Zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadzone ustawą o rewitalizacji

18 listopada 2015 r. weszła w życie ustawa o rewitalizacji. W przepisie art. 41 wprowadza ona zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej jako: upzp), które weszły w życie z wejściem w życie ustawy.

Czy nowe przepisy stosuje się do postępowań w przedmiocie uchwalenia bądź zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w gminie, toczących się w dniu wejścia w życie ustawy?

Tak. Zgodnie z utrwaloną wykładnią Trybunału Konstytucyjnego, nieuregulowanie przez prawodawcę kwestii przejściowych, pozwalających na stosowanie dotychczasowych przepisów do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie zmian ustawowych, oznacza zastosowanie zasady działania nowego prawa wprost („Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne.” – wyrok w sprawie K 30/06 z dnia 8 listopada 2006 r., OTK-A 2006/10/149, Dz. U. z 2006 r. Nr 206, poz. 1522). W związku z tym wymogi stawiane studium w zmodyfikowanych przepisach obowiązują również w przypadku postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy. Inaczej mówiąc, że jeżeli w dniu 18 listopada 2015 r. toczyło się postępowanie w przedmiocie uchwalenia bądź zmiany studium, to należy projekt dokumentu dostosować do nowych wymogów. Należy jednocześnie podkreślić, że omawiane zmiany w upzp jedynie precyzują wymogi stawiane projektowi aktu planowania przestrzennego, nie kształtując w tym zakresie zupełnie nowych regulacji. Uchwalone rozwiązania doprecyzowują obecnie obowiązujące przepisy poprzez wskazanie, jakie podstawowe elementy powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu potrzeb i możliwości rozwoju gminy (art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 5-7 upzp). Należy jednak zauważyć, że określanie i uwzględnianie tych potrzeb i możliwości w studium obowiązywało także przed wejściem w życie tych zmian, a wskazane w nowelizacji ustawy analizy przeprowadzane w oparciu o wiedzę zawodową urbanistów sporządzających projekt studium powinny być ich podstawą. Należy również zauważyć, że zgodnie z przepisami upzp, w studium określa się wskaźniki dotyczące zagospodarowania i użytkowania, które powinny stanowić m.in. podstawę do ustalenia chłonności poszczególnych terenów. Tym samym procedowane projekty studiów lub ich zmian powinny bazować na przeprowadzonych analizach, a dostosowanie prowadzonych analiz do uszczegółowionych wymogów ustawowych nie powinno nastręczać trudności. Natomiast projekty studiów przygotowane bez analiz należało uznać jako wadliwe także na podstawie przepisów upzp w jej brzmieniu przed wprowadzeniem omawianych zmian.

Czy w tym samym zakresie stosuje się przepisy dotyczące obowiązku sporządzenia uzasadnienia projektu planu miejscowego?

Tak. Zgodnie z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908) do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone m.in. w dziale V tego rozporządzenia, w którym znajduje się przepis § 131 ust. 1 w brzmieniu: Do projektu rozporządzenia dołącza się uzasadnienie. Zatem zmiana dokonana w art. 15 ust. 1 upzp nie polega na wprowadzeniu obowiązku sporządzenia uzasadnienia planu miejscowego, lecz jedynie precyzuje co uzasadnienie to powinno zawierać, przy czym większość z unormowanych elementów stanowić powinno treść prawidłowo sporządzonego uzasadnienia także przed dokonaniem ww. zmian, koresponduje bowiem ściśle z przedmiotem regulacji planistycznej. Należy podkreślić, że zgodnie z zasadą władztwa planistycznego gminy, wielokrotnie analizowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych, ingerencja gminy w status prawnoplanistyczny nieruchomości oceniana jest w postępowaniach sądowych z uwzględnieniem celów, jakie osiągnąć ma plan miejscowy. Brak uzasadnienia tego planu powoduje niemożność oceny jurydycznej, czy dana regulacja służy ich osiągnięciu bądź jest z nimi związana. Stąd sporządzanie uzasadnień planów miejscowych wydaje się obowiązkowe już z punktu widzenia zasady praworządności, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, bowiem w demokratycznym państwie prawnym uzasadnienie służy ujawnieniu intencji prawodawcy i jest jednym z mechanizmów kontroli społecznej, umożliwiając pośrednie uczestnictwo ogółu obywateli danego państwa w procesie rządzenia państwem. Poza tą podstawową funkcją warto wziąć pod uwagę również to, że uzasadnienia projektów aktów prawnych odgrywają ważną rolę także w samym procesie prawotwórczym, porządkując informacje uzyskiwane w poszczególnych etapach tego procesu, upowszechniając wiedzę o projektowanej regulacji oraz służąc w procesie stosowania prawa jako tzw. niesamoistne źródło prawa, ułatwiając zrozumienie intencji prawodawcy na etapie konsumowania ustaleń planu miejscowego, czy w świetle powszechnie znanych problemów z interpretacją planów miejscowych na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę wydaje się szczególnie warte podkreślenia. Uzasadnienie jako załącznik do uchwały dotyczącej planu miejscowego powinien być przesyłany i udostępniany razem z projektem uchwały. Uzasadnienie powinno być również aktualizowane wraz ze zmianami w treści projektu uchwały dotyczącej planu miejscowego oraz zmianami prawa.

Jak należy stosować nowowprowadzony przepis art. 9 ust. 3a upzp?

Przepis brzmi: „Zmiana studium dla części obszaru gminy wymaga dokonania, zarówno w części tekstowej jak i graficznej studium, zmian w odniesieniu do wszystkich treści, które w wyniku wprowadzonej zmiany przestają być aktualne, w szczególności zmian w zakresie określonym w art. 10 ust. 1.” Celem przepisu jest umożliwienie realizacji zasad planowania przestrzennego oraz funkcjonowanie studiów o aktualnej, pełnej i spójnej treści, które mogą być rzetelną podstawą do podejmowania działań planistycznych i uchwalania planów miejscowych tworzących i utrwalających ład przestrzenny, mających na względzie i ważących interes publiczny oraz interesy indywidualne, w tym możliwości finansowe gminy oraz bezpieczeństwo inwestycyjne i dostęp do infrastruktury technicznej oraz społecznej, jak również transportu publicznego. Przepis należy rozumieć w ten sposób, iż w przypadku dokonywania zmiany studium dla części obszaru gminy należy dokonać także innych zmian studium, tak by informacje zawarte w nim (jako całości) były aktualne i spójne – studium jako dokument będący podstawą planów miejscowych nie może zawierać treści wewnętrznie sprzecznych lub niespójnych, bowiem będzie to bezpośrednio rzutować na jakość i wartość rozwiązań przyjętych w planie miejscowym, treści dyspozycji przestrzennych, jak również ład przestrzenny, funkcję przestrzeni oraz jej wartość ekonomiczną, a także na poziom odszkodowań, które gmina będzie obowiązana wypłacić. Uznanie, że fragmentaryczne zmiany studium mogą następować w oderwaniu od ogółu sytuacji planistycznej w gminie stanowi wręcz zaprzeczenie celów, dla których ustawa wprowadziła obowiązek sporządzania takiego aktu. Omawiane działanie (aktualizacja i zmiana dodatkowych treści studium, co wiąże się z koniecznością przeprowadzenia analiz) dotyczy w szczególności zmian polegających na wskazaniu dla danego obszaru nowych kierunków dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w szczególności przeznaczenia pod zabudowę terenów o dotychczas innej funkcji – bowiem zmiany tego rodzaju zwykle wymagają aktualizacji innych danych zawartych w studium związanych z prowadzeniem polityki przestrzennej gminy – wyznaczanie danego obszaru jako obszar możliwej zabudowy wiąże się wprost z przyszłymi zobowiązaniami gminy wynikającymi z konieczności budowy infrastruktury technicznej (w tym nabyciem nieruchomości pod drogi publiczne) i zapewnieniem dostępu do infrastruktury społecznej – pamiętać bowiem należy, że treść studium stanowi podstawę do opracowania planu miejscowego. Omawiana regulacja wiąże się ściśle z zasadami planowania oraz regulacjami uszczegóławiającymi regulacje dotyczące konieczności przeprowadzania analiz. Przepis ten nie oznacza jednak, że każda zmiana w studium wiąże się z koniecznością dokonywania modyfikacji tego aktu w szerokim zakresie. Gmina, stosując kryterium dezaktualizacji treści studium na skutek projektowanej zmiany, może w uzasadnionych przypadkach uznać, że zamierzona zmiana nie rodzi konieczności szerokiej nowelizacji studium. Dotyczyć to może np. korekt przebiegu inwestycji celu publicznego, uwzględnienia w studium ustanowionej formy ochrony przyrody, która nie prowadzi do konieczności wprowadzania lub rozszerzania ograniczeń w zagospodarowaniu itd. Generalnie uznać można, że istnieje szereg zmian w studium, których punktowy charakter – lub brak istotnego wpływu na pozostałe obszary gminy – uzasadnia przyjęcie, że dla takiej zmiana nowowprowadzany przepis nie rodzi żadnych nowych obowiązków. W każdym przypadku kluczowe będzie jednak szerokie uzasadnienie tej decyzji, pozwalające na ocenę legalności działania gminy.

Zmiany w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadzone ustawą o rewitalizacji (PDF 267.65 KB)

Wdrażanie dyrektywy INSPIRE

W 2007 roku Komisja Europejska przyjęła Dyrektywę INSPIRE, której celem jest ułatwienie dostępu do danych przestrzennych. Obecnie zebranie i analiza takich danych (np. dotyczących konkretnej działki) jest utrudnione, ze względu na olbrzymią liczbę baz rozproszone w wielu instytucjach. Dane przestrzenne, sposoby ich udostępniania, instytucje i ludzie tworzący i zarządzający tymi danymi to, zgodnie z dyrektywą, elementy Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Dyrektywa określa podstawowe zasady funkcjonowania infrastruktury w zakresie: metadanych, zbiorów danych przestrzennych i usług z nimi związanych. Reguluje zasady udostępniania i wspólnego korzystania z zasobów Infrastruktury. Ponadto ustala mechanizmy koordynujące, monitorujące i raportujące wdrażanie INSPIRE w Unii Europejskiej. Rolą ministerstwa jest organizowanie, koordynowanie i monitorowanie działań związanych z tworzeniem, utrzymywaniem i rozwijaniem Infrastruktury Informacji Przestrzennej w zakresie tematu „zagospodarowanie przestrzenne”. Ministerstwo wspierają samorządy we wdrażaniu zasad INSPIRE: zleca prace badawcze, zmienia prawo, organizuje szkolenia, przygotowuje publikacje, prowadzi punkt kontaktowy. Szczegółowe informacje dotyczące prac ministerstwa w zakresie wdrażania zasad INSPIRE do polskiego systemu planowania przestrzennego, można uzyskać pod numerem telefonu: 22 522 56 00 lub pod adresem e-mail: zagospodarowanie.przestrzenne@mib.gov.pl.

Informacja o Raporcie OECD "Zarządzanie przestrzenią w Polsce – przykład Łodzi"

12 sierpnia 2016 r. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała raport "Zarządzanie przestrzenią w Polsce - przykład Łodzi", który zawiera wskazania dotyczące systemu planowania przestrzennego i zarządzania przestrzenią w Polsce. Więcej informacji o raporcie.

Główna Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna

Główna Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna doradza Ministrowi Infrastruktury i Budwonictwa w sprawach planowania i zagospodarowania przestrzennego. Komisja rozpatruje sprawy z inicjatywy ministra lub - po uzgodnieniu z ministrem - na własny wniosek, wyrażając stanowiska w formie pisemnych uchwał stanowiących załącznik do protokołu z posiedzenia komisji. Przewodniczący komisji i jej członkowie są powoływani i odwoływani przez ministra. Komisja funkcjonuje na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Więcej informacji o pracach Głównej Komisja Urbanistyczno-Architektonicznej.

Ikona RSSIkonka serwisu TwitterIkonka serwisu Facebook