Logo biuletynu informacji publicznej

System gospodarowania przestrzenią jako dobrem wspólnym

2017-06-08

8 czerwca 2017 r. odbyło się połączone posiedzenie komisji sejmowych: Komisji Infrastruktury oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Podczas posiedzenia posłowie zapoznali się z opracowaniem Najwyższej Izby Kontroli "System gospodarowania przestrzenią gminy jako dobrem publicznym", zawierającym problemy zidentyfikowane w toku ok. 40 kontroli. W spotkaniu uczestniczył wiceminister infrastruktury i budownictwa Tomasz Żuchowski, który przypomniał, że MIB w kwietniu br., podczas prezentacji efektów pracy kontrolerów, informowało o realizacji wniosków z kontroli w projekcie kodeksu urbanistyczno-budowlanego.

Prezentowane połączonym komisjom opracowanie to analiza wyników kontroli NIK z zakresu planowania przestrzennego, przeprowadzonych w latach 2010-2016. W opracowaniu zebrano problemy zidentyfikowane w toku kontroli, dotyczące skuteczności 3 podstawowych narzędzi w kreowaniu polityki przestrzennej w gminach: studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Po zakończeniu prezentacji wiceminister odniósł się do przedstawionego opracowania potwierdzając wagę podnoszonych przez NIK kwestii, przy czym wskazał, że kluczowe jest zapewnienie adekwatności planów miejscowych do rzeczywistych potrzeb oraz uwarunkowań terenowych. Wiceminister nawiązał również do procedowanego rządowego projektu ustawy Prawo wodne i podkreślił konieczność systemowego podejścia w gospodarowaniu przestrzenią, podając jako przykład dostrzeżone przez resort praktyki występowania o zgodę na odstępstwo MIB od przepisów techniczno-budowlanych w następnie uzyskiwanych przez inwestorów zwolnień z zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.

Wiceminister podkreślił podstawową rolę dobrego planowania w polityce przestrzennej. Odpowiadając na pytania członków komisji poinformował, że omawiane wnioski zostały wdrożone kompleksowo w opracowywanym przez resort kodeksie urbanistyczno-budowlanym, który kładzie nacisk na inwestowanie na podstawie planu miejscowego i pozwoli na rozwiązanie problemów zidentyfikowanych wspólnie z samorządami, w tym np. współpracy inwestorów z gminą. Przepisy wprowadzające kodeks pozwolą ponadto uregulować kwestię funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji o warunkach zabudowy. Wiceminister wyraził gotowość zaprezentowania projektu kodeksu parlamentarzystom w lipcu br.

Główne wnioski NIK sformułowane w celu wskazania kierunków zmian istniejącego prawa, oraz ich wdrożenie w kodeksie urbanistyczno-budowlanym:

  1. traktowanie przestrzeni i jej walorów jako dobra wspólnego, przy wyważeniu interesu publicznego i prywatnego;
    W zasadach ogólnych kodeksu wyartykułowano wprost, w sposób tworzący klauzule generalne, które w postępowaniach legislacyjnych i administracyjnych mogą być podstawą kwestionowania rozstrzygnięć.
    W przypadku inwestowania bez planu dodatkowo wprost wskazano, że konflikt z interesem publicznym może być podstawą odmowy zgody inwestycyjnej.
  2. nadanie studium mocy wiążącej przy inwestowaniu na terenach nieobjętych planami miejscowymi;
    Kodeks nakłada obowiązek zgodności inwestycji realizowanych na terenach nieobjętych planami miejscowymi ze studium, weryfikowanej przez organ administracji inwestycyjnej w I etapie postępowania w sprawie udzielenia zgody inwestycyjnej.
  3. rozszerzenie wymogu sporządzania planów miejscowych dla terenów o istotnych walorach, np. przyrodniczych;
    Jednym z głównych celów kodeksu jest osiągnięcie i utrzymanie ładu przestrzennego, niezależnie od stopnia pokrycia planistycznego. Kodeks pozwoli na osiągnięcie zamierzonego efektu poprzez:
    • uściślenie przesłanek wyznaczania przez gminy terenów pod nową urbanizację, w tym z uwzględnieniem uwarunkowań fizjograficznych,
    • położenie nacisku na inwestowanie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z jednoczesnym rozszerzeniem wymogu sporządzania planów miejscowych dla inwestycji o istotnym oddziaływaniu na przestrzeń,
    • zapewnienie zgodności inwestycji na obszarach nieobjętych planami miejscowymi ze studium.
  4. uregulowanie kwestii terminu ważności decyzji o warunkach zabudowy;
    Kodeks przewiduje eliminację decyzji o warunkach zabudowy z systemu planowania przestrzennego na rzecz oceny dopuszczalności inwestycji, dokonywanej w I etapie postępowania w sprawie udzielenia zgody inwestycyjnej (bezpośrednie powiązanie etapu lokalizacji inwestycji z etapem zgody na jej realizację – eliminacja decyzji „pustych”, wydawanych obecnie np. dla podniesienia wartości nieruchomości).
    Ponadto, w przepisach wprowadzających Kodeks rozstrzygnięta zostanie kwestia ważności (i pozostawienia w obrocie prawnym) wydanych decyzji o warunkach zabudowy.
  5. wprowadzenie przejrzystych zasad udziału podmiotów prywatnych w kosztach dokumentacji planistycznej;
    Kodeks reguluje możliwość współpracy inwestorów z gminą, w drodze wprowadzenia możliwości określania w planach miejscowych obszarów zorganizowanego inwestowania oraz zawierania umowy urbanistycznej regulującej finansowanie infrastruktury niezbędnej dla realizacji inwestycji.
  6. zapewnienie spójności dokumentów planistycznych;
    Przepisy kodeksu porządkują hierarchię aktów planowania przestrzennego oraz ich powiązania z innymi aktami określającymi sposób zagospodarowania terenu (np. rozporządzenia o granicach parków narodowych). Tworzy to sprzężenia zwrotne między planowaniem ogólnym i sektorowym, zapewniające zachowanie zgodności między dokumentami w rozsądnym wymiarze czasowym.
  7. skuteczne informowanie lokalnych społeczności, zapewniającego zwiększenie udziału interesariuszy w procesie planowania przestrzennego;
    Kodeks zawiera uszczegółowione zasady udziału społeczeństwa w procesie gospodarowania przestrzenią, w tym:
    • wzmocnienie udziału społeczeństwa w procedurze sporządzania aktów planowania przestrzennego: otwarty katalog form partycypacji, zasady organizowania dyskusji publicznych oraz obowiązek upubliczniania dokumentacji na każdym etapie,
    • wzmocnienie udziału społeczeństwa na etapie lokalizacji inwestycji na obszarach nieobjętych planem miejscowym (szeroki krąg stron z tzw. obszaru analizowanego).

Pełny zapis przebiegu posiedzenia na stronie Sejm.gov.pl:

Ikona RSSIkonka serwisu TwitterIkonka serwisu Facebook

Link do informacji o Krajowym Zasobie Nieruchomości